|m Le’ chArt


Library 2.0 (2)
June 17, 2007, 9:38 am
Filed under: Library

จากตอนที่แล้ว พูดถึง สิ่งที่ TCDC Resource Center เป็น และวางแผนในการพัฒนาไว้อย่างไร ทีนี้เรามาต่อกันที่ จะพัฒนาอะไรบ้าง อย่างไร อาจจะมีเน้นเทคนิคนิดหน่อยนะครับ

Environment ในการพัฒนา

ภาษาที่ใช้ในการพัฒนา เป็น PHP ซึ่งรันอยู่บน Apache บน Linux Server และใช้ AJAX framework ของ Aculo และ Prototype

ฐานข้อมูล เรามีฐานข้อมูลที่ใช้ในการดำเนินงานอยู่แล้ว 4 ฐานข้อมูล 2 DBMS คือ Oracle และ SQL Server ซึ่งในการพัฒนาครั้งนี้ได้เพิ่มเติมเนื้อหาต่างๆ ของเว็บจะอยู่บน MySQL

สำหรับการแสดงผลในส่วนของ Feed เลือกใช้มาตรฐานของ RSS 2.0 โดยเอา namespace ของ mrss ของ yahoo เข้ามาช่วยในการแสดงผล media และสำหรับส่วนของ function ในการอ่านข้อมูล feed จะใช้ magpierss

การจัดการข้อมูล

เนื่องจาก Library Catalog นั้นจะถูกจัดเก็บในรูปแบบของ MARC ซึ่งยากต่อการทำความเข้าใจ และการดึงข้อมูลทำได้ลำบาก และเหมือนเป็นข้อจำกัดระหว่างโลกของ IT และ Library เนื่องจากส่วนใหญ่ไม่รู้จัก MARC แต่การทำงาน Back office มีความจำเป็น เนื่องจากหากพิจารณาโครงสร้างของ MARC ก็ถือว่ามีความยืนหยุ่น และเหมาะสมต่อการเก็บข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือ ดังนั้นการที่จะทำให้เกิดความง่ายต้องการพัฒนา จึงต้องมีกระบวนการในการ Export ข้อมูล MARC ออกจากระบบ ก่อน แล้วจึงแตกค่า Tag หรือ Field ค่าต่างๆ ที่เก็บอยู่ จัดเก็บลงไปในฐานข้อมูล ในรูปแบบ Relational Database ปรกติ เพื่อให้เกิดความง่ายในการเขียนโปรแกรม โดยมีการตั้ง Schedule ในการทำ Data Synchronization ซึ่งเมื่อข้อมูล ถูกแตกออกมาเป็น field ของ database ซึ่งเป็นรูปแบบปรกติที่คนพัฒนาเข้าใจ ก็จะง่ายต่อการทำ index และการพัฒนาต่อไป

การพัฒนาระบบ

Content Management System

เป็นระบบปรกติที่ เว็บทั่วไปควรจะมี นั่นคือเป็นระบบที่ช่วยทำให้ข้อมูลต่างๆ ถูกรวบรวมและเผยแพร่ออกไปอย่างเป็นระบบ รวมถึงถ้าใครสนใจก็ยังสามารถ subscribe feed ไว้ติดตามข่าวสารต่างๆ ได้ ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกัน

1. ข้อมูลทั่วไปของศูนย์ ซึ่งมีลักษณะเป็น Static Content อันได้แก่

ข้อมูลเกี่ยวกับ TCDC Resource Center (ประวัติความเป็นมา/ภารกิจ/Gallery)
บริการต่างๆที่มี
ข้อมูลหนังสือเทรนด์
ฐานข้อมูลออนไลน์
สถานที่ตั้งศูนย์ และเวลาเปิดปิด

2. ข้อมูุลข่าวสารเผยแพร่ ซึ่งมีลักษณะเป็น Dynamic Content อันได้แก่

Announcement – ประกาศต่างๆ
What’s on – สิ่งที่กำลังมีอยู่และน่าสนใจ
News – ข่าวเผยแพร่ ทั้งภายในและภายนอก
Activity & Event – กิจกรรมต่างๆ ของศูนย์
TCDC Suggestion – หนังสือหรือ Collection ที่ต้องการหยิบขึ้นมานำเสนอ
Special Services – บริการที่น่าสนใจ

3. Interactive Content ซึ่งเป็นส่วนที่ให้ผู้ใช้เข้ามามีส่วนร่วม อันได้แก่

Write to us – ให้ผู้ใช้สามารถเขียนข้อสงสัย ซักถาม คำแนะนำต ิชมต่างๆ มาได้
Know Librarians – เป็นหน้าของเ้จ้าหน้าที่ที่ให้บริการแต่ละคน ร่วมถึงความเชี่ยวชาญเพื่อให้ผู้ใช้ติดต่อได้โดยตรง
FAQ – เป็นส่วนที่รวบรวมข้อมูลคำถามที่เคยถูกซักถาม แต่การจัดลำดับคำถามนั้นจะขึ้นกับการถูกถามบ่อย และการให้ความสนใจของผู้ใช้ โดยเมื่อผู้ใช้คลิ๊กดูคำตอบของแต่ละคำถามจะถูกนับคะแนนไปเรื่อยๆ และปรับเปลี่ยนลำดับการแสดงผลโดยอันโนมัติ
Pathfinders – เป็นส่วนที่จำเป็นส่วนนึงของห้องสมุดเฉพาะด้าน ซึ่งจะบอกว่า ห้องสมุดนี้มีความสนใจในสาขา หรือหัวข้ออะไรบ้าง และสิ่งเหล่านั้น เรานิยามมันไว้อย่างไร และถ้าผู้ใช้สนใจในหัวข้อนั้นๆ สามารถเรียนรู้และเข้าใจได้ โดยผ่านทรัพยากรต่างๆ อย่างไรบ้างทั้งแหล่งภายในและภายนอก โดยใช้หลักการคล้าย wiki เนื่องจาก แหล่งข้อมูลภายนอกนั้น เราไม่สามารถรู้และติดตามได้ทั้งหมดว่า ภายนอกมีอะไรเคลื่อนไหวบ้าง จึงอาศัยความร่วมมือจากผู้ใช้ เข้ามาช่วยกันแต่งเติมข้อมูล ให้มีความสมบูรณ์ขึ้นเรื่อยๆ โดยจะมีการเก็บข้อมูลที่ผู้ใช้ใส่ ไว้เป็น version จากนั้นจะมีการ verify จาก moderator ในภายหลัง หากพบว่าข้อมูลไม่ถูกต้อง จะสามารถ rollback นำข้อมูลชุดที่ถูกต้องกลับมาใส่คืนได้

New Catalog Searching

ส่วนต่อมาของการพัฒนาคือการสร้างระบบการค้นหาหนังสือขึ้นมาใหม่ เนื่องจากระบบเดิมค่อนข้างมีปัญหาในการแสดงผล และการค้นหาเช่นได้ข้อมูลมาเยอะเกินไป ได้ข้อมูลไม่ค่อยตรงกับสิ่งที่ต้องการ และผู้ใช้ไม่สามารถที่จะกลับไปค้นหาซ้ำในผลการค้นหาเดิมได้ ใช้ MARC ได้ไม่เต็มความสามารถ เช่น บรรณารักษ์ป้้อนข้อมูลเก็บไว้จำนวนมาก แต่มีการนำมาใช้แค่นิดเดียว ไม่คุ้มค่ากับการป้อนข้อมูล

ด้วยปัญหาต่างๆ เหล่านี้ จึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาระบบการสืบค้นขึ้นมาใหม่ โดยการเริ่มต้นที่ Cataloger ก่อน ว่ามีแนวคิดในการเก็บข้อมูลอย่างไร และควรนำมาใช้อย่างไร เพื่อให้การนำข้อมูลที่เก็บไว้มาใช้เกิดประโยชน์สูงสุด และถือว่าเป็นความท้าทายที่สุดในการพัฒนาระบบครั้งนี้ เพราะใช้เวลาคิดหาวิธียาวนานที่สุด คิดเป็น 80% ของเวลาทั้งหมดที่ใช้ในการพัฒนาเลยทีเดียว

แนวทางในการพัฒนา จริงๆ แล้ว มีต้นแบบหลายต่อหลายที่ด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็น NCSU, Amazon, imdb, ebay หรือแม้กระทั้ง Library Catalog ของที่ต่างๆ และสรุปแนวทางในการพัฒนา ขึ้นมาดังนี้

การค้นหา ซึ่งมีด้วยกัน 3 แบบ เพื่อรองรับ 3 พฤติกรรมในการใช้งาน อันได้แก่

1. Basic Search เป็นการค้นหาที่ง่ายๆ มีช่องกรอกข้อมูลช่องเดียว เมื่อป้อนเข้าไปแล้ว สามารถหาข้อมูลได้ทันที

การค้นหาส่วนนี้จะเป็นการค้นหาโดยใช้เทคนิค Fulltext Search ซึ่งต้องกำหนดขอบเขตของข้อมูลที่จะไปค้นหา โดยเรียงลำดับความสำคัญของ field ที่จะไปใช้ค้นหาจากแนวคิดที่ว่า ผู้ใช้เวลาจะค้นหาคิดอะไร และคาดหวังจะเห็นข้อมูลอะไรจากผลการค้นหา จึงสรุปออกมาได้เป็น field ต่างๆ จาก MARC ดังนี้

– ชื่อเรื่อง (title) 245, 246
– หัวเรื่อง (subject) 600, 610, 630, 650, 651, 653, 655
– Tag ที่มีในระบบซึ่งเบื้องต้นมาจาก 3 แหล่ง คือ Tag it, การให้ keyword โดยผู้เชี่ยวชาญ และการกรอกของผู้ใช้ online
– อื่นๆ เช่น ชื่อ Series 440, สารบัญ (505), บทคัดย่อ (520)
– ผู้แต่ง 100, 700, 710, 720

เนื่องจากผู้ใช้เวลาค้นหามักจะนึกถึง เรื่องที่ต้องการจะค้นก่อน เช่นต้องการค้นเรื่อง สถาปัตยกรรม แต่เมื่อผลการค้นหาออกมา มักอยากเห็นคำว่าสถาปัตยกรรมอยู่ในชื่อเรื่อง เราจึงจัดเอาชื่อเรื่องขึ้นเป็นอันดัีบแรก และต่อมาด้วยหัวเรื่อง แต่สำหรับผู้แต่งนั้น ผู้ใช้มักไม่ได้นึกถึง เวลาค้นหาเท่าไรนัก

2. Advanced Search เป็นการค้นหาข้อมูล ที่มี Criteria ต่างๆ เข้ามาประกอบ รวมทั้งสามารถ limit ข้อมูลที่จะออกมาได้

สามารถเข้าไปหาแบบเฉพาะเจาะจง ใน fields : Tag, ชื่อเรื่อง, ชื่อผู้แต่ง, หัวเรื่อง, สำนักพิมพ์, ISBN หรือจะหาหมดทุก fields ก็ได้ โดยสามารถเลือกค้นได้หลายคำ และมีการใช้ boolean and or เชื่อมโยงกัน
สามารถจำกัดขอบเขตการค้นหาได้ตาม : Collection, ปีพิมพ์, ภาษา, ชนิดของสื่อ, และลักษณะของ Item

3. Begin with… เป็นการค้นหาข้อมูลที่ใช้คำค้นหาเป็นคำเริ่มต้น โดยจะทำการสืบค้นใน authority record เป็นหลัก อันได้แ่ก่ ชื่อหนังสือ, ชื่อผู้แต่ง, หัวเรื่อง และ เลขหมู่หนังสือ เช่น ต้องการหา หนังสือที่ขึ้นต้นด้วยคำว่า color ซึ่งผลการค้นหาก็จะไล่เรียงชื่อหนังสือที่ขึ้นต้นด้วย color ออกมาให้ โดยที่ผู้ใช้สามารถ ดูแต่ละชื่อเรื่องได้ว่า ในชื่อเรื่องนั้นๆ มีหนังสือที่ชื่อเหมือนกันอยู่กี่เล่ม โดยที่ด้านข้าง ผู้ใช้่จะสามารถ เล่นและ browse ดูหนังสือไปเรื่อยๆ ได้

4. Browse เป็นการดูไปเรื่อยๆ ว่ามีอะไรบ้าง แล้วผู้ใช้ก็คลิ๊กไปเรื่อยๆ ซึ่งส่วนนี้เราทำไว้ 2 อย่าง นั่นคือ Collection List และ Tag Cloud

Collection List จะเป็น รายการของสิ่งต่างๆ ที่เรามีให้บริการใน 3 อย่าง คือ ภาพยนตร์ เพลง และวารสาร

Tag Cloud เป็นการนำเสนอ Tag ที่มีทั้งหมดในระบบ โดยการดึงเอา Tag ที่มีความนิยมขึ้นมาแสดงผล โดยมีด้วยกัน 2 มิติ คือ
– ความใหญ่เล็กของตัวอักษร แสดงถึงความมากน้อยของ คำๆ นั้นที่มีต่อ collection หรือ มีคน add คำๆ นี้มากน้อยแค่ไหน
– สีอ่อนไปจนถึงเข้ม แสดงถึง ความนิยมของ Tag นั้น ว่ามีคนนิยมเข้าไปดูมากน้อยแค่ไหน

ผลการค้นหา ที่ได้จากการค้นหาแบบ basic search และ advanced search จะประกอบด้วยส่วนต่างๆ ดังนี้ (ตัวอย่างการค้นหาคำว่า blue)

1. Search Result ที่มาจากการค้นหา ซึ่งมีข้อมูล ชื่อเรื่อง ชื่อผู้แต่ง ชนิดของสื่อ Call_number Collection ที่อยู่ และรูปปกหนังสือของเรื่องนั้น ซึ่งปกหนังสือนี้ ได้มาจากการ Scan ปกหน้า ปกใน สารบัญ และปกหลัง ซึ่งเป็นหนึ่งในกระบวนการของ Cataloging Process แต่หากว่าหนังสือเล่มใด ไม่มีหรือพลาดในการ Scan ไป ก็จะดึงเอา ISBN ของหนังสือ วิ่งไปหาปกหนังสือที่ Amazon.com มาแสดงแทน

2. Narrow Down ผู้ใช้สามารถดูได้ว่าในผลการค้นหาที่ได้ค้นหามีส่วนประกอบต่างๆ มาจากอะไรบ้าง (อยู่ด้านซ้ายของหน้าจอ) ในหัวข้อดังนี้

Subject Topic ซึ่งจะพิจารณาดูว่าในผลการค้นหาที่ได้มา มีหัวเรื่อง 650 $a, $x เป็นอย่างไรบ้าง
Call Number แยกรายละเอียดว่า ผลการค้นหามี Callnumber ในหมวดใดบ้าง ซึ่งสามารถ drill down ลงไปได้
Tag Cloud ดึงมาจาก Tag ที่มีผู้ใช้ได้ป้อนไว้ จากผลการค้นหาที่ได้มา
Location/Collection พิจารณาดูว่า ผลการค้นหาที่ได้มา อยู่ใน Collection ใดบ้าง
Author พิจารณาดูว่าผลการค้นหาที่ได้มา มีผู้แต่ง เป็นใครบ้าง
Region แยกองค์ประกอบว่า ผลการค้นหาที่ได้ มีเนื้อหาเกี่ยวกับภูมิภาคใดบ้าง
Era และสุดท้าย ดูว่าผลการค้นหาที่ได้มา เกี่่ยวข้องกับเนื้อหาในยุคใด

3. Refine นอกจาก ผู้ใช้จะสามารถ Narrow Down ตามสิ่งที่ได้เตรียมไว้แล้ว ผู้ใช้ยังสามารถค้นหาซ้ำ ไปยังผลการค้นหาเดิมได้ ซึ่งอยู่ด้านล่างของหน้าจอ เช่น ผมลองค้นคำว่า music เพิ่มเติมไปใน คำค้นเดิม

4. Criteria Tracking เมื่อทำการค้นหาจากหลายๆ Criteria ไม่ว่าจะเป็น เมื่อค้นหาแล้ว มีการ Narrow Down ไป Refine ไป Criteria ต่างๆ จะปรากฎอยู่ด้านบนของ Search Result ซึ่งผู้ใช้จะสามารถ Drop Criteria กลับไปยัง ผลการค้นหาเดิมได้

5. Preference ผู้ใช้สามารถเลือกได้ว่า จะให้แสดงผลด้วยอะไรบ้างและอยากเห็นอะไรบ้าง รวมถึงต้องการให้ Search Result มีจำนวนเท่าใดต่อหน้า

6. Sorting โดยปรกติการเรียงลำดับจะเรียงลำดับตาม Relevance ซึ่งมาจากการนับจำนวนคำ หรือค่าน้ำหนักที่ได้จาก Fulltext Search แต่ผู้ใช้ก็ยังสามารถเลือกให้เรียงลำดับด้วยแบบอื่นแทนได้เช่น Most Popular คือเรียงลำดับการถูกใช้งานของแต่ละรายการ

7. Recent View ซึ่งอยู่ส่วนล่างของหน้า จะแสดง Item ที่เคยคลิ๊กเข้าไปดูรายละเอียดมาแล้ว ซึ่งจะมีอยู่เฉพาะใน Session นี้เท่านั้น

8. Book Drop เป็น Feature เพิ่มเติม ไว้สำหรับเมื่อผู้ใช้สนใจในรายการที่ได้จากการค้นหาใดๆ สามารถนำรายการนั้นเข้ามาทิ้งไว้ใน Book Drop ได้ ซึ่งสามารถทำสิ่งต่างๆ ได้ดังนี้

– Add to Favorite เมื่อผู้ใช้ Login เข้าระบบ สามารถเพิ่มรายการต่างๆ ที่อยู่ใน Book Drop ให้เข้าไปอยู่ใน Favorite ของตัวเองได้ ซึ่งจะได้นำไปจัดการ Folder ต่อไป
– Export Bibliography ผู้ใช้สามารถสั่งให้แสดงรายการ ในรูปแบบรายการบรรณานุกรม ตามแบบของ APA (American Psychological Association) ได้
– Print สามารถสั่งพิมพ์รายการใน Book Drop ได้
– Email สามารถส่งEmail รายการใน Book Drop ได้

9. Feed ซึ่งใช้ Schema ของ RSS 2.0 เมื่อผู้ใช้สนใจที่จะติดตามหนังสือที่เข้ามาใหม่ จาก Criteria ที่ได้ค้นหาไว้ สามารถทำได้ทันที เช่น ตัวอย่าง blue

10. เมื่อหาไม่เจอ หรือคำค้นผิด จะมีการแนะนำคำผิด เช่นใส่คำว่า ccolor นอกจากนั้นยังสามารถแนะนำการสั่งซื้อได้ทันที

รายละเอียดหนังสือ หลังจากที่ไดผลการค้นหาแล้ว เมื่อผู้ใช้ต้องการดูรายละเอียดของหนังสือแต่ละเล่ม ภายในนั้นก็จะมีองค์ประกอบต่างๆ ดังนี้ (ตัวอย่าง)

1. รายละเอียดเกี่ยวกับหนังสือ ชื่อหนังสือ ชื่อผู้แต่ง และข้อมูลต่างๆ

2. รายละเอียดตัวเล่ม ว่ามีจำนวนกี่เล่มอยู่ที่ใดบ้าง

3. สถิติต่างๆของหนังสือเล่มนั้น เช่น เคยใช้มาแล้วกี่ครั้ง ใช้ครั้งล่าสุดเมื่อไหร่  ฯลฯ

4. ผู้ใช้สามารถให้ Comment และ Rating กับหนังสือนี้ได้

5. ส่วนของผู้เชี่ยวชาญจาก TCDC ให้ Review ไว้

6. Description รายละเอียดต่างๆ ที่ถูกบันทึกไว้ เช่น สารบัญ บทคัดย่อ

7. Related Item เป็นหนังสือเรื่องที่เกี่ยวข้องกับเล่มนี้ โดยดูจาก Subject ที่ใกล้เคียงกัน

8. Pathfinder ที่มี Keyword ใกล้เคียงกับหนังสือเล่มนี้ หรือ หนังสือที่ถูกบันทึกแนะนำไว้ใน Pathfinder นั้นๆ

9. Recent View หนังสือเล่มที่เคยได้ดูรายละเอียดไปแล้ว ใน session เดียวกัน

10. หน้าปกหนังสือ

11. Multiview คือ ภาพของหนังสือเพิ่มเติม เป็นส่วนที่ได้ Scan ไว้ ได้แก่ปกหน้า ปกหลัง ปกใน สารบัญ

12. Map แผนที่จาก floor plan ของ TCDC Resource Center เพื่อดูว่าหนังสือเล่มนี้อยู่ที่ใด (ตัวอย่าง)

ก็จบไปแล้ว 2 ส่วนนะครับ ในตอนหน้าจะเป็นส่วนสุดท้าย คือ การสร้างพื้นที่ส่วนตัวของผู้ใช้แต่ละคน เพื่อให้เขาแบ่งปันข้อมูลของเขาออกมาให้คนอื่นรู้กัน ซึ่งจะเป็นการสร้างกลุ่มคนที่สนใจ Collection ด้านการออกแบบเหมือนกัน

Advertisements

3 Comments so far
Leave a comment

[…] Library 2.0 (2) […]

Pingback by |m Le’ chArt

สวัสดีค่ะ
ตอนนี้กำลังสนใจเรื่อง Pathfinders อยู่ค่ะ รบกวนให้ความรู้เพิ่มเติมด้วยค่ะ

Comment by นักศึกษาคนหนึ่ง

สนใจเรื่อง patchfinder เช่นกันค่ะ อยากทราบความเป็นมา ข้อดี ข้อเสีย ในการนำมาใช้ค่ะ

Comment by add




Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s



%d bloggers like this: